17.04.2011

  Szanowni Państwo!

  Mamy zaszczyt zaprosić Państwa na seminarium pt:
         "Regulacje prawne w myśl ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie",
  które odbędzie się w dniu 17 maja 2011 r. o godzinie 11.00 w Sali Konferencyjnej
  Starostwa Powiatowego w Wałbrzychu, al. Wyzwolenia 24 (nr 206).

  Adresaci seminarium:
  Seminarium przeznaczone jest dla przedstawicieli klubów sportowych, stowarzyszeń kultury fizycznej
  i administracji samorządowej z terenu powiatu wałbrzyskiego.

  Seminarium poprowadzą:
  Posłowie na Sejm RP Tomasz Garbowski lub Tadeusz Tomaszewski.

  Cena seminarium:
  Seminarium jest bezpłatne. Koszty podróży na konferencję pokrywają indywidualnie uczestnicy.

  Zgłoszenia:
  Zgłoszenia na załączonym formularzu, przyjmowane będą do 10 maja 2011 r.

  W załączeniu:
  — formularz zgłoszeniowy,
  — tematy seminarium.


  Organizatorzy:


         Zastępca Prezydenta                                                                              Wiceprzewodniczący
           Miasta Wałbrzycha                                                                         Rady Powiatu Wałbrzyskiego

        Zygmunt Nowaczyk                                                                               Mariusz Kotarba 

Dokument PDF  Zaproszenie - skan (.pdf)    Dokument WORD  Tematyka (.doc)    Dokument WORD  Zgłoszenie udziału (.doc)

pworót na górę strony

16.01.2011

Szanowni Państwo!

         Wszyscy wiemy, jaka jest sytuacja sportu i rekreacji w powiecie wałbrzyskim. Dlatego też, jako członek Komisji Oświaty i Promocji Powiatu pragnę rozpocząć szeroką dyskusję na temat niezbędnych działań zmierzających do zmiany na lepsze bieżącej sytuacji. W związku z powyższym wszystkich zainteresowanych tym tematem zapraszam do kontaktu ze mną i podzielenia się swoimi sugestiami. Wszelkie zagadnienia i propozycje dotyczące tematu proszę przedkładać dla mnie w Biurze Rady Powiatu Wałbrzyskiego – Al. Wyzwolenia 20 w Wałbrzychu lub przesyłać na adres mailowy: mariuszkotarba@interia.pl

pworót na górę strony

13.12.2010

Podziękowania

         Składam serdeczne podziękowania wszystkim tym, którzy obdarzyli mnie swoim zaufaniem i oddali na mnie głos w wyborach samorządowych. Dołożę wszelkich starań, aby nie zawieść Państwa zaufania i w sposób jak najbardziej efektywny pracować na rzecz Wałbrzycha i powiatu wałbrzyskiego.

pworót na górę strony

21.10.2010

          W niedzielę 21 listopada bieżącego roku wybierając nową Radę Powiatu Wałbrzyskiego zadecydujemy o przyszłości naszego regionu, o tym czy w końcu tempa nabierze rozwój naszego miasta i powiatu, o tym czy wiele inwestycji, które od lat były w sferze planów zostaną w końcu zrealizowane.

          Szanowni Państwo. Decyzję o poddaniu się osądowi społecznemu w wyborach samorządowych podjąłem po długim namyśle, który wynikał ze świadomości wielkiej odpowiedzialności. Kandyduję głęboko wierząc, że Powiat Wałbrzyski potrzebuje kompetentnych, uczciwych i cieszących się zaufaniem Radnych, którzy będą uważnie wsłuchiwali się w głos mieszkańców naszego regionu oraz efektywnie wykorzystywali posiadane zasoby i wielkie możliwości, jakie daje naszemu regionowi położenie geograficzne. Jestem przekonany, że moje gruntowne wykształcenie oraz zdobyte, zarówno w pracy zawodowej, jak i w organizacjach społecznych doświadczenie gwarantuje spełnienie wysokich standardów postawionych przez Współmieszkańców przed Radnymi Rady Powiatu Wałbrzyskiego.

          Jestem głęboko przekonany, że mieszkańcy Wałbrzycha i pozostałych gmin Powiatu Wałbrzyskiego są w stanie samodzielnie dbać o nasze wspólne interesy. Dlatego też pracę na rzecz naszego regionu oprę na współpracy z organizacjami pozarządowymi działającymi na terenie Powiatu Wałbrzyskiego.

          Będę pilnował, aby wszyscy mieszkańcy niezależnie od miejsca zamieszkania byli równo traktowani. Moim zadaniem będzie przede wszystkim dostrzeganie problemów nam najbliższych. Nie do przyjęcia jest preferowanie jednych gmin kosztem drugich czy też jednej dzielnicy Wałbrzycha kosztem drugiej. Pragnę z mocą podkreślić, że gwarancją postępu gospodarczego i społecznego Powiatu Wałbrzyskiego, i poszczególnych gmin jest równoczesny zrównoważony rozwój wszystkich miejscowości naszego regionu połączony z dobrym skomunikowaniem ze stolicą Dolnego Śląska – Wrocławiem.

          Wykonując mandat Radnego będę się kierował uczciwością i bezgraniczną służbą w zaspakajaniu potrzeb społeczności lokalnej. Swoją pracą dołożę wszelkich starań, aby Rada Powiatu i urząd Starosty uzyskał stosowny prestiż i znaczenie w społeczności. Jako działacz samorządowy zawsze będę blisko ludzkich spraw. Spraw, które dla nas – mieszkańców powiatu są często osobiste, a więc najważniejsze, a które dla urzędników jawią się, jako błahe i mało ważne lub, jako sprawy natarczywych petentów.

          Szanowni Państwo, w przekonaniu, że największym wrogiem zmian jest rutyna proszę o poparcie mojej kandydatury do Rady Powiatu Wałbrzyskiego. Ze swoje strony dołożę wszelkich starań, by życie w naszym mieście, regionie było kreowane przez potrzeby i pragnienia nas – mieszkańców.

pworót na górę strony

16.10.2010

Nowa ustawa o sporcie

               Dnia 16 października 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz. U. Nr 127, poz. 857), która zastąpiła dotychczas obowiązujące: ustawę o kulturze fizycznej (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 226, poz. 1675 ze zm.) i ustawę o sporcie kwalifikowanym (Dz. U. z 2005 r., Nr 155, poz. 1298 ze zm.).

               Potrzeba wprowadzenia nowej ustawy wynikała z konieczności dostosowania regulacji prawnych do standardów europejskich. W związku z tym, celem ustawy jest ograniczenie prawnej reglamentacji sportu, jak również regulacja kwestii, które nie były do tej pory precyzyjnie określone.

               Zgodnie z ustawą sport to wszelkie formy aktywności fizycznej, które przez uczestnictwo doraźne lub zorganizowane wpływają na wypracowanie lub poprawienie kondycji fizycznej i psychicznej, rozwój stosunków społecznych lub osiągnięcie wyników sportowych na wszelkich poziomach. Warto przy tym zauważyć, że odstąpiono od podziału sportu na kwalifikowany, amatorski, czy też zawodowy.

               Ustawa reguluje między innymi podstawowe zagadnienia dotyczące klubów sportowych przez wskazanie, że klub działa jako osoba prawna. Przy czym, ustawa nie precyzuje formy prawnej klubu sportowego. W związku z tym, osoby zainteresowane same mogą decydować o formie prawnej klubu zgodnie z ich określonymi potrzebami i możliwościami. Kluby sportowe mogą zatem działać m.in. w formie stowarzyszeń, czy też spółek kapitałowych, tj. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjnej.

               W związku z powyższym przedstawiony wcześniej materiał dotyczący strategii i rozwoju sportu w Wałbrzychu musi zostać ponownie przeanalizowany i dostosowany do aktualnego prawodawstwa.

powrót na górę strony

12.05.2010

Ruch jest w stanie zastąpić prawie każdy lek, ale wszystkie leki razem wzięte nie zastąpią ruchu - dr Wojciech Oczko

Myśl tą poświęcam władzom samorządowym miasta Wałbrzycha i powiatu wałbrzyskiego, których celem powinno być dążenie do podniesienia sprawności fizycznej i dobrej kondycji mieszkańców naszego regionu, a których wieloletnie zaniedbania doprowadziły do obecnej, katastrofalnej sytuacji.

Zagadnienia związane z przygotowaniem strategii rozwoju sportu i rekreacji miasta Wałbrzycha oraz w szerszym ujęciu powiatu wałbrzyskiego.

               We współczesnym świecie sport i rekreacja stanowią ważną wartość cywilizacyjną, kulturową i społeczną. W rozwiniętych społeczeństwach sport i rekreacja stały się dobrem powszechnym, dostępnym w różnych formach - stosownie do możliwości i zainteresowań obywateli. Są także składową polityki społecznej nowoczesnego państwa, stymulując wiele gałęzi gospodarki i tworząc swoisty rynek pracy. Dzięki swojej specyfice sport jest istotnym czynnikiem kształtowania zdrowia, rozwijania nawyków i zachowań prozdrowotnych, a także wartościową formą spędzania wolnego czasu. Z tych względów władze samorządowe miasta Wałbrzycha oraz powiatu wałbrzyskiego powinny być żywotnie zainteresowane rozwojem i upowszechnieniem sportu, i rekreacji.

W związku z powyższym niezrozumiały jest brak dokumentu, który określałby kierunki działań w tym zakresie, a więc Strategii Rozwoju Sportu i Rekreacji w Mieście Wałbrzychu czy też powiecie wałbrzyskim. Tym bardziej, że władze publiczne są zobowiązane do popierania rozwoju kultury fizycznej zwłaszcza dzieci i młodzieży.

Podstawy formalno-prawne dla programowania działań w zakresie kultury fizycznej i sportu przez samorząd terytorialny:

 — Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej w art. 68 ust. 5 stanowi: "Władze publiczne popierają rozwój kultury fizycznej, zwłaszcza wśród dzieci i młodzieży". "Obywatele Polski, bez względu na wiek, płeć, wyznanie, rasę oraz stopień i rodzaj niepełnosprawności - korzystają z równego prawa do różnych form kultury fizycznej".

 — Ustawa o samorządzie terytorialnym - powstanie w wyniku transformacji ustrojowej w 1990 roku samorządu lokalnego zrodziło potrzebę stworzenia zasad i kryteriów realizacji zadania własnego gminy, zawartego w art. 7 ust.1 pkt. 10 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym. Ustawa jednoznacznie określa, że do gminy należy w szczególności: zaspokajanie zbiorowych potrzeb społeczności w zakresie kultury fizycznej oraz dbałość o tereny rekreacyjne i urządzenia sportowe.

 — Ustawa o kulturze fizycznej w art. 2 ust. 1 określa, iż podstawowymi celami kultury fizycznej jest dbałość o prawidłowy rozwój psychofizyczny i zdrowie wszystkich obywateli, które realizowane są w szczególności poprzez: wychowanie fizyczne, sport, rekreację ruchową i rehabilitację ruchową. Jednostki samorządu terytorialnego mają obowiązek tworzenia warunków prawno-organizacyjnych i ekonomicznych do rozwoju kultury fizycznej, a zadania w tym zakresie realizują, jako zadania własne. Do zadań tych należy: obowiązkowe prowadzenie zajęć wychowania fizycznego w przedszkolach i szkołach, tworzenie klas lub szkół sportowych albo szkół mistrzostwa sportowego, realizujących programy szkolenia młodzieży o szczególnych uzdolnieniach sportowych oraz odpowiednich warunkach zdrowotnych w określonych dyscyplinach sportu, organizowanie działalności w dziedzinie rekreacji ruchowej oraz tworzenie odpowiednich warunków materialno-technicznych dla jej rozwoju, w tym przy współpracy z klubami sportowymi oraz stowarzyszeniami kultury fizycznej i ich związkami. Zadania te realizowane są w szczególności poprzez: popularyzację walorów rekreacji ruchowej, organizowanie zajęć, zawodów i imprez sportowo-rekreacyjnych, szkolenie kadry instruktorów i kierowanie ich do prowadzenia zajęć rekreacyjnych, tworzenie, utrzymywanie i udostępnianie bazy sportowo-rekreacyjnej (por.: art. 4 i 5 ust. 4, art. 19 ust. 1, art. 20 ust. 1, art. 42 ust. 1). W ustawie tej znajduje się zapis, że w jednostkach samorządu terytorialnego działają rady sportu powołane przez właściwe organy wykonawcze spośród przedstawicieli organizacji i instytucji realizujących zadania w zakresie kultury fizycznej(art.18). Do zadań rady sportu należy w szczególności opiniowanie:

 — strategii rozwoju gmin, powiatów i województw w zakresie kultury fizycznej,
 — projektu budżetu w części dotyczącej kultury fizycznej,
 — projektów uchwał dotyczących rozwoju kultury fizycznej,
 — programów bazy sportowej na danym terenie,
 — planów imprez sportowych i rekreacyjnych organizowanych przez różne organizacje na danym terenie, dofinansowywanych przez jednostki samorządu terytorialnego.

 — Ustawa o sporcie kwalifikowanym - reguluje działalność w zakresie sportu kwalifikowanego, który jest formą aktywności człowieka związaną z uczestnictwem we współzawodnictwie sportowym, organizowanym lub prowadzonym w określonej dyscyplinie sportu przez polski związek sportowy lub podmioty działające z jego upoważnienia (art. 3 pkt 1) reguluje ustawa o sporcie kwalifikowanym. Na podkreślenie zasługuje tu istotny przepis tej ustawy (art. 2 ust. 2 ustawy), który stanowi, że jednostki samorządu terytorialnego mogą wspierać, w tym finansowo, rozwój sportu.

               Obowiązkiem każdego samorządu jest aktywne działanie w kierunku poprawy obecnych warunków życia oraz zaspakajanie oczekiwań mieszkańców. Stąd też potrzeba prowadzenia zaplanowanej, długofalowej polityki, której wyrazem byłoby stworzenie dokumentu pt. Strategia Rozwoju Sportu i Rekreacji w Mieście Wałbrzychu i realizacja w nim zawartych postanowień.
               Przygotowanie tego dokumentu wymaga wielu długotrwałych i pracochłonnych zadań, które mogą wykonać jedynie urzędujące władze wykorzystując aparat administracyjny. Żadna inna instytucja, stowarzyszenie, związek czy też organizacja nie może tego zrobić za władze samorządowe, choćby z tego względu, że tylko one w postaci zadań własnych mogą realizować zawarte w strategii postulaty.
               Poniżej zostaną przedstawione zadania, jakie należało wykonać już kilka lat temu, aby zapewnić odpowiednie warunki dla rozwoju sportu i kultury fizycznej w Wałbrzychu:

 1.  Diagnoza stanu faktycznego uwzględniająca infrastrukturę sportową, kluby sportowe, cykliczne imprezy i wydarzenia sportowe, pozycję sportu młodzieżowego i seniorskiego.

 2. Ocena poziomu sportu i rekreacji w oparciu o szczegółową analizę plusów i minusów panującej sytuacji w sporcie wałbrzyskim.

 3. Wizja sportu i rekreacji w dłuższej perspektywie czasowej wraz ze sposobami jej realizacji.

 4. Sposoby kontroli realizacji postanowień, aby to, co na papierze nie stało się pustymi sloganami, których nie brakuje w wykonaniu obecnych władz.

               Mając na uwadze powyższe warto zauważyć, że w naszym mieście, bez szczegółowych wyników diagnozy w zakresie sportu i rekreacji, dostrzegalny jest niedostateczny stopień działań zmierzających do upowszechnienia kultury fizycznej, stąd więcej minusów niż plusów w aktywności sportowo-rekreacyjnej.

               Pomimo wszystko warto zacząć od dobrych stron, z tym że, jak zostanie to poniżej przedstawione, nie wynikają one z działalności administracji samorządowej:
 — bogate zasoby i walory środowiska przyrodniczego dla uprawiania niektórych dyscyplin sportu i rekreacji,
 — bogata tradycja uprawiania niektórych dyscyplin sportu,
 — duża ilość osób odznaczających się sportowym mistrzostwem, mogących być wzorem do naśladowania,
 silny ruch organizacji pozarządowych na rzecz upowszechniania kultury fizycznej (trzeba jednak zauważyć brak wyraźnego wsparcia ze strony ratusza),
 — duże zaangażowanie części nauczycieli,
 — duża grupa wykwalifikowanej kadry trenerskiej i instruktorskiej,
 — duża liczba zespołów w rozgrywkach amatorskich.

Słabe strony to:
 — niedostatek ogólnodostępnej "małej" architektury sportowej i rekreacyjnej,
 — niepełne wykorzystywanie zagospodarowania sportowego szkół dla rozwoju kultury fizycznej dzieci, młodzieży i dorosłych,
 — niedobór podstawowej publicznej infrastruktury sportowej,
 — duże potrzeby remontowo-modernizacyjne obiektów i urządzeń infrastruktury sportowej,
 — niepostrzeganie sportu, jako czynnika promocji, instrumentu lokalnego i regionalnego marketingu,
 — brak czytelnego i skutecznego systemu finansowania sportu i rekreacji,
 — nieracjonalne obciążenie istniejącej bazy sportowej przy szkołach (mocno obciążona w czasie godzin lekcyjnych, w dużej części pusta po zajęciach i w czasie weekendu),
 — brak cyklicznych turniejów w poszczególnych dyscyplinach na terenie miasta,
 — odpływ uzdolnionej młodzieży do innych klubów,
 — brak chęci zmiany na lepsze ze strony władz gminnych,
 — niskie nakłady finansowe ze strony samorządu.

               Celem niniejszego opracowania
nie jest wytykanie władzom Wałbrzycha i powiatu wałbrzyskiego, które pochodzą z jednego ugrupowania politycznego – Platformy Obywatelskiej, braku ich działań w sferze aktywności fizycznej, co zresztą jest widoczne na każdym kroku, ale przede wszystkim pokazanie konkretnych działań, których realizacja poprawi panującą sytuację. Wynika to ze świadomości, że sport pobudza istotne wartości, takie jak duch zespołowy, solidarność, tolerancja oraz zasada fair play, przyczyniając się do indywidualnego rozwoju i samorealizacji. Ponadto propaguje on aktywny udział obywateli w życiu społecznym i przez to pomaga rozwinąć aktywną postawę obywatelską.

Poprawę panującej sytuacji należałoby oprzeć na trzech zadaniach.

               Pierwszym z nich powinna być popularyzacja sportu dla wszystkich, z uwzględnieniem różnic pomiędzy potrzebami dzieci i młodzieży, a potrzebami ludzi dorosłych. Konieczne jest podjęcie działań promujących aktywność fizyczną społeczeństwa, upowszechnianie atrakcyjnych form spędzania czasu wolnego. Należałoby nawiązać współpracę, a następnie wzmocnić rolę organizacji pozarządowych oferujących programy sportu dla wszystkich. Z całą stanowczością należy wymagać od władz samorządowych zwiększenia finansowania zadań związanych z upowszechnianiem sportu dzieci i młodzieży. Tym bardziej, że uprawianie sportu czy też uczestnictwo w szeroko rozumianej aktywności fizycznej jest pomocne w eliminowaniu z życia ludzi nałogów i zachowań o charakterze patologicznym, takich jak narkomania, alkoholizm czy też zachowania chuligańskie. Ponadto należy podejmować dziania zmierzające do integracji osób niepełnosprawnych z osobami pełnosprawnymi. Trzeba podkreślić, że to na władzach samorządowych leży obowiązek stworzenia odpowiednich warunków do uprawiania aktywności fizycznej przez osoby niepełnosprawne.

Proponowane zadania.

Aktywność dzieci i młodzieży:
 1. Wdrażanie systemu klas z poszerzonym programem nauczania wychowania fizycznego z uwzględnieniem poszczególnych dyscyplin sportowych.

 2. Wdrażanie programów walczących z nadwagą dzieci i młodzieży.

 3. Wspieranie inicjatyw propagujących alternatywne formy aktywności fizycznej.
 4. Objęcie nauką pływania wszystkich dzieci w wieku 9-10 lat.
 5. Wspieranie powstawania i rozwoju Uczniowskich Klubów Sportowych.
 6. Utworzenie na bazie OSiR-u, Młodzieżowego Ośrodka Sportu.

Aktywność ludzi dorosłych:
 1. Organizowanie rajdów pieszych, rowerowych, Nordic Walking.
 2. Organizowanie szerokiego wachlarza rozgrywek amatorski, po wcześniejszej diagnozie oczekiwań.
 3. Rozszerzanie oferty dla uprawiania sportu rekreacyjnego i wypoczynku w obiektach będących własnością gminy.
 4. Udostępnianie szkolnych obiektów sportowych i rekreacyjnych mieszkańcom.
 5. Budowa tras rowerowych i spacerowych.

Aktywność ludzi niepełnosprawnych:
 1. Organizowanie imprez sportowo-rekreacyjnych dla osób starszych i niepełnosprawnych.
 2. Przygotowanie oferty zajęć sportowo-rekreacyjnych dla osób starszych i niepełnosprawnych.

Miarą wykonania poszczególnych zadań powinna być liczba uczestników. W przypadku organizacji imprez dodatkowo liczba zorganizowanych imprez. Zadania te gmina powinna realizować w ramach zadań własnych. Jednakże istnieje możliwość pozyskania środków z Funduszu Rozwoju Kultury Fizycznej, Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, Funduszu Zajęć Sportowo-Rekreacyjnych dla Uczniów, środków budżetowych Ministerstwa Sportu, Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

               Drugim zadaniem jest rozwój infrastruktury sportowo-rekreacyjnej, bez której nie możliwe jest upowszechnianie aktywności fizycznej, jak również osiąganie sukcesów w sporcie kwalifikowanym. W tej kwestii pierwszą czynnością powinno być opracowanie i wdrożenie mechanizmów pozyskiwania środków finansowych na rozbudowę, modernizację i zarządzanie infrastrukturą sportową ze źródeł pozabudżetowych. Działania w tym zadaniu powinny uwzględniać równomierne rozłożenie obiektów sportowo-rekreacyjnych na terenie gminy umożliwiające udział w powszechnej kulturze fizycznej jak największej liczby obywateli, niezależnie od wieku, płci, stopnia sprawności fizycznej i statusu materialnego.

Proponowane zadania:
 1. Budowa sal sportowych przy szkołach, które ich nie posiadają.
 2. Budowa boisk wielofunkcyjnych/ Orlików/.
 3. Remonty istniejącej bazy.
 4. Organizowanie i wyposażanie placów zabaw.
 5. Budowa ścieżek rowerowych.
 6. Systematyczny zakup sprzętu sportowego dla szkół i organizacji sportowych.
 7. Budowa sztucznego lodowiska.
 8. Budowa ogólnodostępnej strefy rekreacji.

Finansowanie realizacji zadań w tym obszarze odbywać się powinno na drodze łączenia środków z budżetu państwa, dotacji UE, Totalizatora Sportowego oraz środków samorządowych.

Trzecie zadanie obejmuje obszar sportu kwalifikowanego. Poruszam te kwestie, jako ostatnie, ale nie oznacza to, że są one mniej ważne. Wręcz przeciwnie, gdyż sukcesy sportowców przyczyniają się do upowszechnienia sportu w świadomości społecznej, podnoszą prestiż regionu. Zwiększa się tym samym zainteresowanie dzieci i młodzieży zorganizowanymi formami aktywności fizycznej. Zmniejszenie dystansu, jaki dzieli naszych sportowców od czołówki krajowej w wielu dyscyplinach sportu wymaga między innymi rozwoju specjalistycznej infrastruktury. W tym miejscu należy pamiętać o sporcie osób niepełnosprawnych. Należy wypracować system wspierania klubów sportowych zarówno w kwestiach organizacyjnych, jak i finansowych. Finansowanie realizacji zadań w tym obszarze odbywać się powinno na drodze łączenia środków z budżetu Państwa, dotacji UE, Totalizatora Sportowego oraz środków samorządowych.

               Ostatnią kwestią, którą należy poruszyć jest potrzeba powołania wspomnianej wcześniej Rady Sportu, ciała kolegialnego składającego się z przedstawicieli klubów, organizacji i stowarzyszeń działających w obszarze sportu i rekreacji. Organ ten, składający się z osób najlepiej znających specyfikę i problemy w tym obszarze, zapewni skuteczną diagnozę obecnej sytuacji i planowanie na przyszłość uwzględniające potrzeby, jak najszerszej grupy mieszkańców naszego regionu.

powrót na górę strony